काठमाडौं । प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह (बालेन)ले नियत सफा र जिम्मेवारीप्रति इमान्दारिता भए जस्तोसुकै चुनौतीपूर्ण परिस्थितिमा पनि सुधारका नयाँ ढोका खोल्न सकिने बताएका छन्।

शनिबार बिहान सामाजिक सञ्जालमार्फत दोस्रो स्टाटस सार्वजनिक गर्दै प्रधानमन्त्री शाहले आफू नेतृत्वको सरकारले राष्ट्रिय उद्योग तथा सार्वजनिक संस्थानमा थालेका सुधारका काम र त्यसबाट देखिन थालेका परिणामबारे चर्चा गरेका हुन्।

यसअघि शुक्रबार राति प्रधानमन्त्री शाहले सामाजिक सञ्जालमा भावुक स्टाटस लेख्दै राजनीतिक तथा शासन सञ्चालनका क्रममा ‘कहिलेकाहीँ एक्लै लड्नुपर्ने’ अवस्था आउने बताएका थिए। त्यसको करिब नौ घण्टापछि उनले पुनः अर्को स्टाटसमार्फत सरकारका काम र उपलब्धिबारे आफ्नो धारणा सार्वजनिक गरेका हुन्।

प्रधानमन्त्री शाहले नेपाल औषधि लिमिटेड, हेटौँडा कपडा उद्योग, नेपाल वायु सेवा निगम, दुग्ध विकास संस्थान र सिंहदरबार वैद्यखानालगायत संस्थामा सुधारका प्रयास भइरहेको उदाहरण प्रस्तुत गरेका छन्।

वर्षौंदेखि बन्द रहेका, घाटामा सञ्चालन भएका तथा निराशाले घेरिएका राष्ट्रिय उद्योग पुनः सञ्चालनमा आउन सक्छन् कि सक्दैनन् भन्ने आशंका स्वाभाविक भए पनि इमान्दार प्रयास र निरन्तरको समन्वयबाट सुधार सम्भव रहेको उनको भनाइ छ।

‘जब नियत सफा हुन्छ, जिम्मेवारीप्रति इमान्दारिता देखाइन्छ, तब जस्तोसुकै चुनौतीपूर्ण परिस्थितिमा पनि सुधारका नयाँ ढोका खुल्छन्,’ प्रधानमन्त्री शाहले भनेका छन्।

उनका अनुसार नयाँ सरकारले सुरुदेखि नै राष्ट्रिय उद्योग तथा संस्थानलाई पुनः जीवन्त र प्रतिस्पर्धी बनाउने विषयलाई प्राथमिकतामा राख्दै सहजीकरण, उत्प्रेरणा र समन्वयमा जोड दिएको छ।

कानुनको प्रभावकारी कार्यान्वयन र निरन्तरको ‘टिमवर्क’का कारण केही राष्ट्रिय उद्योग तथा संस्थानमा आशालाग्दा परिणाम देखिन थालेको उनले दाबी गरेका छन्।

प्रधानमन्त्री शाहले इमान्दारिता र देशप्रतिको समर्पण कायम रहे रुग्ण अवस्थामा रहेका अन्य सार्वजनिक उद्योग तथा संस्थानमा पनि नयाँ जीवन भर्न सकिने विश्वास व्यक्त गरेका छन्।

उनले देशलाई उत्पादन बढाएर आत्मनिर्भर बनाउने सरकारको लक्ष्यमा सबैको रचनात्मक सहयोग, साथ र विश्वास आवश्यक रहेको बताएका छन्।

प्रधानमन्त्री शाहले आफ्नो स्टाटसमा सरकारले थालेका सुधारका कामबारे पाँचवटा बुँदामा विस्तृत विवरणसमेत प्रस्तुत गरेका छन्। ती बुँदामार्फत उनले राष्ट्रिय उद्योग तथा सार्वजनिक संस्थानमा सरकारले गरेका प्रयास र देखिएका परिणामलाई आफ्नो सरकारको उपलब्धिका रूपमा व्याख्या गरेका छन्।

प्रधानमन्त्रीको पछिल्लो अभिव्यक्ति सरकारको कार्यशैली र उपलब्धिमाथि सत्तारूढ दलकै सांसदहरूले संसदमा प्रश्न उठाइरहेका बेला आएको हो। शुक्रबारको प्रतिनिधिसभा बैठकमा रास्वपाकै सांसदहरूले ग्यास अभाव, स्वास्थ्य, रोजगारी, निजी क्षेत्रको सुरक्षा तथा राज्य संयन्त्रको कार्यक्षमताजस्ता विषयमा सरकारको आलोचना गरेका थिए।

यस पृष्ठभूमिमा प्रधानमन्त्री शाहले सामाजिक सञ्जालमार्फत सरकारका सुधारका कामलाई सार्वजनिक रूपमा प्रस्तुत गर्दै आफ्नो नेतृत्वप्रति विश्वास कायम राख्न आग्रह गरेका छन्।

यस्ताे छ प्रधानमन्त्री शाहको भनाई

वर्षौंदेखि बन्द रहेका, घाटामा थलिएका र निराशाले घेरिएका हाम्रा आफ्नै राष्ट्रिय उद्योग के फेरि तङ्ग्रेर आफ्नै गोडामा उभिएलान् ? धेरैको मनमा यो शङ्का र चिन्ता थियो र छ, जुन अस्वाभाविक होइन।तर, जब नियत सफा हुन्छ, जिम्मेवारीप्रति इमान्दारिता देखाइन्छ; तब जस्तोसुकै चुनौतीपूर्ण परिस्थितिमा पनि सुधारका नयाँ ढोका खुल्छन्। नयाँ सरकारले शुरुदेखि नै राष्ट्रिय उद्योग र संस्थानहरूलाई कसरी पुनः जीवन्त र प्रतिस्पर्धी बनाउन सकिन्छ भनेर निरन्तर सहजीकरण, उत्प्रेरणा र समन्वयलाई प्राथमिकतामा राखेको छ।त्यही इमान्दार प्रयास, कानुन कार्यान्वयन र निरन्तरको “टिमवर्क” का कारण केही उद्योगमा आशालाग्दा परिणाम देखिन थालेका छन्।

१. वर्षौंसम्म घाटामा रहेको नेपाल औषधि लिमिटेडले पछिल्लो ४ महिनामा २ करोड ३८ लाख रुपैयाँको औषधि बिक्री गरेको छ। विश्व स्वास्थ्य संगठनको “गुड म्यानुफ्याक्चरिङ प्राक्टिस” (जिएमपी) मापदण्ड प्राप्त गरेपछि औषधि बिक्रीमा बढोत्तरी आई गत आर्थिक वर्षमा ३ करोड रुपैयाँ नाफा आर्जन गर्न कम्पनी सफल भएको छ। चालु आर्थिक वर्षमा ३० करोड रुपैयाँको औषधि बिक्री गर्ने लक्ष्य लिइएको छ। सरकारले जारी गरेसदन गर्ने तयारी अन्तिम चरणमा छ को शासकीय सुधार सम्बन्धी एक सय कार्यसूचीमा लिमिटेडबाट आगामी ३ वर्षमा ९८ प्रकारका निःशुल्क औषधि उत्पादन गर्ने लक्ष्य लिइएको छ। सोही लक्ष्यअनुरुप यस वर्ष ३७ प्रकारका औषधि उत्पादन गर्ने लक्ष्य लिइएकामा २५ प्रकारका औषधिको उत्पादन गर्ने तयारी अन्तिम चरणमा छ। लिमिटेडबाट हाल ११ प्रकारका औषधि उत्पादन भइरहेका छन्।

२. बन्द अवस्थामा रहेको हेटौँडा कपडा उद्योग पुनः सञ्चालन गर्न परीक्षण उत्पादनको जिम्मेवारी नेपाली सेनालाई दिइएको छ। परिक्षण पछि नेपाल सरकारले नै संचालन गर्ने छ। तान (लुम) मर्मतपछि परीक्षण उत्पादन सुरु भएर केही मात्रामा कपडा उत्पादन सुरू भईसकेको छ।

३. नेपाल वायुसेवा निगमबाट गत आर्थिक वर्षको चैतदेखि असारसम्म ६ अर्ब २७ करोड ६३ लाख रुपैयाँ आम्दानी गरिएको छ। जुन अघिल्लो आर्थिक वर्षको सोही अवधिको तुलनामा १ अर्ब १० करोड २१ लाख रुपैयाँले बढी हो। यस अवधिमा नेपाल एयरलाइन्सको सीट उपयोगीता (अकुपेन्सी) बढेर ८६% पुगेको छ, जुन अघिल्लो वर्षको सोही अवधिको तुलनामा ६% ले बढी हो। कर्मचारी सञ्चय कोष र नागरिक लगानी कोषबाट जहाज खरिद गर्न लिइएको ऋणबापतको १ अर्ब ६ करोड १९ लाख रुपैयाँ किस्ता समेत यसै अवधिमा भुक्तानी गरिएको छ।

४. दुग्ध विकास संस्थान (डीडीसी) बाट रोकिएको किसानको बक्यौता भुक्तानीलाई प्राथमिकता दिँदै भुक्तानी चक्र ८ महिनाको अवधि (७२ करोड रुपैयाँ) लाई घटाएर २-३ महिना (३५ करोड रुपैयाँ) मा झारिएको छ। किसानलाई दूधमा प्रतिलिटर १ रुपैयाँ प्रोत्साहन रकम थप गरिएको छ । सुधारका प्रयास सुरु भएपछि दैनिक बिक्री ३५% ले बढेर राजस्व संकलन औषत दैनिक रु. ६० लाखबाट ९० लाख रुपैयाँ पुगेको छ। कानुन विपरीत विगतदेखि सबै कर्मचारीलाई वितरण गरिरहेको घ्यू र दूधको सुविधा कटौती गरी वार्षिक झण्डै ३ करोड रुपैयाँ बचत गरिएको छ। चाँडै खाडीमा घ्यू, चीनमा बटर र छुर्पी निर्यात गर्ने तयारी भइरहेको छ भने नगरकोट केन्द्रबाट चिज उत्पादन पुनः सुरु गरिँदैछ।

५. सिंहदरबार वैद्यखाना विकास समितिबाट सरकार गठन भएपछि ११ करोड १६ लाख रुपैयाँ बराबरको आयुर्वेदिक औषधि उत्पादन गरी बजारीकरण गरिएको छ। गत आर्थिक वर्षमा औषधिको कारोबार करिब १३ करोड रुपैयाँ पुगेको छ जुन, अघिल्लो आर्थिक वर्षको तुलनामा ४ गुणा बढी हो। हाल निःशुल्क वितरण हुने ३५ प्रकारका औषधि उत्पादनमा वैद्यखाना आत्मनिर्भर बन्ने तर्फ अग्रसर भएको छ। हाल १०५ प्रकारका आयुर्वेदिक औषधि उत्पादन भइरहेका छन् भने चालु आर्थिक वर्षमै १५० प्रकारका औषधि उत्पादन गर्ने लक्ष्य लिइएको छ। चालु आर्थिक वर्षमा पाउडर र ट्याब्लेट औषधि उत्पादनमा ‘गुड म्यानुफ्याक्चरिङ प्राक्टिस’ (जिएमपी) मापदण्ड हासिल गर्ने, जडीबुटी र औषधिजन्य कच्चा पर्दाथको प्रशोधन केन्द्र स्थापनालगायतको लक्ष्य लिइएको छ।हामीमा इमान्दारिता र देशप्रतिको समर्पण रहिरह्यो भने रुग्ण अवस्थामा रहेका हाम्रा अन्य उद्योगमा पनि नयाँ जीवन भर्न सकिन्छ भन्ने विश्वास बलियो भएको छ।माटोमा उत्पादन बढाएर देशलाई आत्मनिर्भर बन्ने बाटोमा अघि बढाउने यो यात्रामा तपाईँहरू सबैको रचनात्मक साथ, भरथेग र विश्वासको अपेक्षा गर्दछौँ।