• मोहन लामा

२०३२ सालमा प्रकाशित भएको योगी नरहरिनाथ बिरचित ‘हाम्रो देश–दर्शन’ को दोस्रो संस्करण बजारमा आएको छ । ४५ वर्षपछि पुनः संस्करणमा आएको यो पुस्तकमा नेपालका चौध अञ्चल, ७५ जिल्लामा रहेका धार्मिक शक्ति पिठहरू र नेपाली समाजमा रहेका थर, गोत्रहरूको उद्भव इतिहासको व्याख्या गरिएको छ । यस कारण यो नेपालको इतिहास पनि हो भन्दा अत्युक्ति हुने छैन ।

योगी बलभद्र नाथ र अर्जुन ज्ञवालीद्वारा सम्पादन गरिएको उक्त पुस्तकको खण्ड २ मा केही ऐतिहासिक दस्तावेजहरू समावेश गरिएको छ । २०४८ सालपछि देवघाट क्षेत्रमा रहेको ४२ बिगाहा साँस्कृतिक, धार्मिक र पुरातात्विक भूमिलाई तत्कालिन राष्ट्रघाती प्रधानमन्त्री गिरिजाप्रसाद कोइरालाले कसरी समाप्त पार्न खोजेको थिए ? काँग्रेस र गिरिजाको उक्त अधार्मिक कार्यविरुद्ध योगी नरहरिनाथले सर्वोच्च अदालतमा रिट हाल्नुभएको थियो । अदालतले योगीको पक्षमा फैसला गरेको दस्तावेजसमेत समेटिएको छ ।

२०१६ सालमा बीपी कोइरालाले जसरी योगी नरहरिनाथका दस्तावेज जलाउन लगाएका थिए वि.सं. २०५५ सालमा उनकै भाइ गिरिजाप्रसाद कोइरालाले पशुपतिको मृगस्थलीमा रहेका योगी नरहरिनाथका दस्तावेजहरू जलाउन लगाएका थिए । त्यतिले मात्रै नपुगेर मृगस्थलीमा रहेका उहाँका दस्तावेजहरू बन्द कोठामा राखेर कुहाउने काम पशुपति विकास कोषले गरेको थियो । यो अवस्थामा योगीका दस्तावेजहरू खोजेर प्रकाशित गर्नु चुनौतीपूर्ण कार्य हो । यही चुनौतीपूर्ण कार्यलाई शिरोधार्य गर्दै योगी बलभद्र नाथ र अर्जुन ज्ञवालीद्वारा हाम्रो देश–दर्शन पुनः संस्करणमा ल्याइएको छ । २०५४ सालमा रेसुङ्गा बहुमुखी क्याम्पस गुल्मी तम्घासका क्याम्पस प्रमुख ससि पन्थीले लिएको विशेष अन्तर्वार्ता पनि पुस्तकमा समेटिएको छ ।

पुस्तक नेपालको इतिहास हो, दस्तावेज पनि हो । एक पटक प्रत्येक नेपालीले आफ्नो थर, गोत्रदेखि नेपालको साँस्कृतिक, धार्मीक महत्व बुझ्न पुस्तक पढ्नै पदैछ । हरेक नेपालीले गीता, रामायण, शिवगीता, महाभारत जस्तै यो पुस्तक पनि भावी सन्ततीलाई आफ्नो भूमि र बिरासतको ज्ञान दिलाउन संग्रह गर्नै पर्दछ ।