काठमाडौं । उत्तर कोरियाले आफ्नो आणविक हतियार कार्यक्रमलाई थप विस्तार गर्ने संकेतस्वरूप हतियार निर्माणमा प्रयोग हुने युरेनियम उत्पादन गर्ने नयाँ संवर्धन केन्द्र सार्वजनिक गरेको छ। राज्य सञ्चालित सञ्चारमाध्यममार्फत सार्वजनिक गरिएको यस कदमले कोरियाली प्रायद्वीपको सुरक्षा अवस्थाबारे नयाँ चिन्ता उत्पन्न गरेको छ।

उत्तर कोरियाली नेता किम जोङ उनले देशको आणविक शक्ति तीव्र गतिमा विस्तार गर्ने लक्ष्य पुनः दोहोर्‍याउँदै यसलाई राष्ट्रिय सुरक्षाको प्रमुख आधारका रूपमा प्रस्तुत गरेका छन्। दक्षिण कोरियाली सेनाले सार्वजनिक गरिएको संरचनालाई युरेनियम संवर्धन केन्द्रका रूपमा मूल्याङ्कन गरेको छ। दक्षिण कोरियाको संयुक्त सैनिक मुख्यालयले उत्तर कोरियाको आणविक गतिविधिमाथि संयुक्त राज्य अमेरिकासँग समन्वय गरी निगरानी गरिरहेको जनाएको छ।

उत्तर कोरियाको सरकारी समाचार संस्था केसीएनएका अनुसार नयाँ केन्द्रमा अत्याधुनिक तथा थप परिष्कृत प्रविधि प्रयोग गरिएको छ। यद्यपि केन्द्रको ठ्याक्कै स्थान, उत्पादन क्षमता तथा सञ्चालन सुरु भएको मितिबारे कुनै जानकारी दिइएको छैन। सार्वजनिक गरिएका तस्बिरहरूमा हतियारस्तरको युरेनियम उत्पादनका लागि प्रयोग हुने सेन्ट्रिफ्युजले भरिएको विशाल संरचना देखिएको छ।

केसीएनएका अनुसार किमले बुधबार उक्त केन्द्रको निरीक्षण गर्दै सञ्चालन अवस्था र दीर्घकालीन उत्पादन योजनाबारे जानकारी लिएका थिए। उनले बदलिँदो अन्तर्राष्ट्रिय सुरक्षा अवस्था, बढ्दो सैन्य चुनौती तथा बाह्य दबाबका कारण देशको आणविक क्षमता थप सुदृढ बनाउन आवश्यक रहेको बताएका छन्।

उत्तर कोरियाले अमेरिका र दक्षिण कोरियाबाट उत्पन्न सुरक्षा चुनौतीलाई आफ्नो आणविक कार्यक्रम विस्तारको प्रमुख कारणका रूपमा प्रस्तुत गर्दै आएको छ। निरीक्षणका क्रममा किमले देशले ‘सबैभन्दा आक्रामक शत्रुहरू’ सामना गरिरहेको उल्लेख गरेका छन्, जसलाई अमेरिका र दक्षिण कोरियातर्फ लक्षित अभिव्यक्तिका रूपमा हेरिएको छ।

केसीएनएले उत्तर कोरियाको हतियारस्तरको आणविक सामग्री उत्पादन क्षमता पाँच वर्षअघिको तुलनामा दोब्बरभन्दा बढी पुगेको दाबी गरेको छ। यद्यपि उक्त दाबी स्वतन्त्र रूपमा पुष्टि हुन सकेको छैन। समाचार संस्थाका अनुसार उत्तर कोरियाले आगामी वर्षहरूमा आणविक क्षमता उल्लेखनीय रूपमा वृद्धि गर्ने दीर्घकालीन योजना अघि बढाउने निर्णयसमेत गरेको छ।

सार्वजनिक तस्बिरहरूमा किम सेन्ट्रिफ्युज जडान गरिएको संरचनाको निरीक्षण गरिरहेको तथा वरिष्ठ अधिकारीहरूसँग बैठकमा सहभागी भएको देखिन्छ। केही तस्बिरमा बमको अग्रभागजस्तो देखिने वस्तु पनि देखिएको छ, तर त्यो वास्तविक आणविक हतियारको नमुना हो वा होइन भन्ने स्पष्ट हुन सकेको छैन।

उत्तर कोरियाले सन् २०२४ मा अर्को युरेनियम संवर्धन केन्द्र सार्वजनिक गरेको दुई वर्ष नपुग्दै नयाँ केन्द्रको जानकारी बाहिर ल्याएको हो। सन् २०१० मा योङब्योनस्थित प्रमुख आणविक केन्द्र विदेशी विज्ञहरूलाई देखाएयता उसले समय–समयमा आफ्ना आणविक संरचनाहरू सार्वजनिक गर्दै आएको छ।

सन् २०१७ यता उत्तर कोरियाले कुनै आणविक परीक्षण नगरे पनि आणविक हतियार बोक्न सक्ने क्षेप्यास्त्रहरूको विकास र परीक्षणलाई निरन्तर तीव्र बनाउँदै आएको छ। तीमध्ये केही क्षेप्यास्त्रले एसियास्थित अमेरिकी सहयोगी राष्ट्रहरू मात्र नभई अमेरिकी मुख्य भूमिसम्म प्रहार गर्न सक्ने क्षमता राख्ने दाबी गरिएको छ।

विज्ञहरूका अनुसार उत्तर कोरियासँग हाल दर्जनौँदेखि सयभन्दा बढी आणविक हतियार हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ। केही अन्तर्राष्ट्रिय विश्लेषणले उसले प्रत्येक वर्ष थप ६ देखि १८ वटासम्म आणविक हतियार उत्पादन गर्न सक्ने सम्भावना औँल्याएका छन्।

विश्लेषकहरूका अनुसार सन् २०१९ मा अमेरिका र उत्तर कोरियाबीच भएको उच्चस्तरीय आणविक वार्ता निष्कर्षविहीन बनेपछि प्योङयाङ वार्ताभन्दा आफ्ना आणविक हतियार र क्षेप्यास्त्र कार्यक्रमको विस्तार तथा आधुनिकीकरणमा केन्द्रित हुँदै आएको छ। त्यसयता अमेरिकाले वार्ता पुनः सुरु गर्न प्रयास गरे पनि उत्तर कोरियाले सकारात्मक संकेत दिएको छैन।