Bagbazar, Kathmandu, Nepal
Phone : 01-4228625
Fax
Email : tajanepalnews@gmail.com
काठमाडौं । अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनचाँदीको मूल्यमा तीव्र गिरावट आएको छ । करिब १० महिनाअघि ऐतिहासिक उचाइमा पुगेको सुनको मूल्य अहिले १४ महिनायताकै न्यून बिन्दुमा झरेको छ । चाँदीको मूल्यमा भने सुनको तुलनामा अझ ठूलो गिरावट देखिएको छ ।
अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा प्रतिऔंस ५ हजार ५९० अमेरिकी डलरसम्म पुगेको सुन अहिले ३ हजार ५५० डलर हाराहारीमा कारोबार भइरहेको छ । नेपाली बजारमा पनि गत माघ १५ गते प्रतितोला ३ लाख ३९ हजार ३०० रुपैयाँ पुगेको सुन घटेर २ लाख ४५ हजार २०० रुपैयाँमा झरेको छ । यस अवधिमा सुनको मूल्य प्रतितोला ९४ हजार रुपैयाँले घटेको हो ।
अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको मूल्य उच्च बिन्दुबाट करिब ३६ प्रतिशत घट्दा नेपाली बजारमा २७.७ प्रतिशतको गिरावट आएको छ । अमेरिकी डलरको मूल्यवृद्धि र सरकारले बजेटमार्फत सुनको भन्सार दर १० प्रतिशतबाट २० प्रतिशत पुर्याएकाले नेपाली बजारमा अन्तर्राष्ट्रिय बजारको तुलनामा कम गिरावट देखिएको हो ।
चाँदीको मूल्यमा भने झनै ठूलो गिरावट आएको छ । गत माघ १५ गते नेपाली बजारमा प्रतितोला ७ हजार ५०० रुपैयाँ पुगेको चाँदी अहिले ३ हजार ११० रुपैयाँमा झरेको छ । अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा पनि प्रतिऔंस १२१ डलरसम्म पुगेको चाँदी अहिले ४२ डलर हाराहारीमा सीमित भएको छ ।
अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको मागको तुलनामा आपूर्ति बढ्नु मूल्य घट्नुको एउटा कारण भएको व्यवसायी बताउँछन् । नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघका पूर्वअध्यक्ष मणिरत्न शाक्यका अनुसार अमेरिकामा मुद्रास्फीति र ब्याजदर थप बढ्न सक्ने चर्चाले सुनको मूल्यमा दबाब सिर्जना गरेको छ ।
अमेरिकी केन्द्रीय बैंक फेडरल रिजर्भले आगामी डिसेम्बर ८ र ९ मा गर्ने बैठकमा ब्याजदर बढाउन सक्ने अपेक्षा गरिएको छ । मुद्रास्फीति अपेक्षाअनुसार नियन्त्रणमा नआएपछि ब्याजदर वृद्धिको सम्भावना बलियो बनेको हो ।
रोयटर्सका अनुसार डिसेम्बरमा फेडले ब्याजदर ०.२५ प्रतिशत बिन्दुले बढाउने सम्भावना ९६.८ प्रतिशत र ०.५० प्रतिशत बिन्दुले बढाउने सम्भावना ३.२ प्रतिशत अनुमान गरिएको छ ।
ब्याजदर बढ्दा बैंक निक्षेप तथा अमेरिकी सरकारी ऋणपत्रजस्ता प्रतिफल दिने वित्तीय उपकरणमा लगानी आकर्षित हुन्छ । तर सुनले ब्याज वा नियमित प्रतिफल दिँदैन । त्यसैले ब्याजदर बढ्ने अपेक्षासँगै लगानीकर्ताले सुनबाट पैसा झिकेर अन्य वित्तीय उपकरणमा लगानी गर्न थालेका छन् ।
त्यस्तै, प्रविधि कम्पनीका सेयरमा आएको गिरावटका कारण अन्य लगानीमा भएको घाटा पूर्ति गर्न पनि केही लगानीकर्ताले सुन बेचेर नगद जुटाउन थालेको विश्लेषण गरिएको छ । बजारमा तरलताको आवश्यकता पर्दा सुन बिक्री गर्ने प्रवृत्तिले पनि मूल्यमा थप दबाब पारेको छ ।
अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा मूल्य घटिरहेको भए पनि नेपाली बजारमा भने सुनको अभाव देखिएको छ । बिहेको सिजन सुरु भएको र मूल्य घटेपछि सुन किन्न आउने ग्राहकको चाप बढेको अवस्थामा व्यवसायीले पर्याप्त सुन पाउन सकेका छैनन् ।
व्यवसायी शाक्यका अनुसार बैंकहरूले बजारमा सुन उपलब्ध गराउन सकेका छैनन् । सुन नपाउँदा कतिपय व्यवसायीले पसल नै बन्द गरेर बस्नुपर्ने अवस्था आएको उनको भनाइ छ ।
नेपाल बैंकर्स एसोसिएसनका अनुसार बैंकहरूमा अहिले करिब ५.५ किलो सुन मात्रै मौज्दात छ । आगामी सोमबार १०० किलो सुन आउने तयारी रहेको एसोसिएसनले जनाएको छ । उक्त परिमाणले व्यवसायीको माग पूरा हुने बैंकर्स एसोसिएसनको दाबी छ ।
तर व्यवसायीले भने १०० किलो सुनले मात्रै बजारको माग धान्न नसक्ने बताएका छन् । मूल्य घटेपछि पुरानो मौज्दात बिक्री गर्दा घाटा हुने भएकाले व्यवसायीले पनि आफूसँग भएको सुन बजारमा ल्याउन नचाहेको शाक्यको भनाइ छ ।
उनका अनुसार प्रतितोला २ लाख ८० हजार रुपैयाँ लागतमा खरिद गरेको सुन अहिलेको मूल्यमा बिक्री गर्दा करिब ३५ हजार रुपैयाँ घाटा हुन्छ । यसले पनि बजारमा सुनको उपलब्धता प्रभावित भएको छ ।
सुनको मूल्यमा गिरावट जारी रहेपछि अब यसको तल्लो बिन्दु कहाँ हुन सक्छ भन्ने चासो बढेको छ । अन्तर्राष्ट्रिय विश्लेषकहरूले सुनको मूल्य अझै घट्न सक्ने सम्भावना औँल्याएका छन् ।
सिंगापुरको ‘द स्ट्रेट्स टाइम्स’मा प्रकाशित समाचारअनुसार ग्लोबल एक्स ईटीएफका रणनीतिकार जस्टिन लिनले सुनको मूल्यका लागि प्रतिऔंस ३ हजार ३०० देखि ३ हजार ४०० अमेरिकी डलरको तहलाई सम्भावित प्राविधिक समर्थन बिन्दु मानेका छन् ।
हालको मूल्यबाट उक्त तहसम्म पुग्दा सुनको मूल्य अझै करिब ७ प्रतिशत घट्न सक्छ । नेपाली बजारमा यसको प्रभाव प्रतितोला करिब १७ हजार रुपैयाँको गिरावटका रूपमा देखिन सक्ने अनुमान गरिएको छ । तर यो प्राविधिक विश्लेषणमा आधारित अनुमान मात्रै हो, निश्चित मूल्य प्रक्षेपण होइन ।
विश्व बैंकले पनि आगामी दुई वर्ष सुनको मूल्यमा केही दबाब रहने अनुमान गरेको छ । बैंकको प्रक्षेपणअनुसार सन् २०२७ मा सुनको औसत मूल्य प्रतिऔंस ४ हजार २५० डलर र सन् २०२८ मा ४ हजार डलर रहने अनुमान छ ।
तर सबै विश्लेषकको धारणा एउटै छैन । यूबीएसले सन् २०२६ को अन्त्यसम्म सुनको मूल्य प्रतिऔंस ४ हजार ५०० डलर र सन् २०२७ को अन्त्यसम्म ५ हजार डलर पुग्ने प्रक्षेपण कायम राखेको छ । यूबीएसकी बहुमूल्य धातु रणनीतिकार जोनी टिभ्सले तत्काल मूल्य कमजोर देखिए पनि दीर्घकालीन सम्भावना सकारात्मक रहेको बताएकी छन् ।
छोटो अवधिमा अमेरिकी ब्याजदर र डलरको दबाबले सुनको मूल्य थप घट्न सक्ने भए पनि दीर्घकालमा केन्द्रीय बैंकहरूको खरिद, भूराजनीतिक तनाव र लगानी विविधीकरणको मागले मूल्यलाई समर्थन गर्न सक्ने विश्लेषण गरिएको छ ।
अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको मूल्य घटिरहेको अवस्थामा पनि विश्वका केन्द्रीय बैंकहरूले भने सुन खरिद गर्ने क्रम जारी राखेका छन् । उनीहरूले विदेशी मुद्रा सञ्चिति विविधीकरण गर्न, अमेरिकी डलरमाथिको निर्भरता घटाउन र भूराजनीतिक जोखिमबाट सञ्चिति सुरक्षित राख्न सुन खरिद गर्ने गरेका छन् ।
वर्ल्ड गोल्ड काउन्सिलको नोभेम्बर ३ मा सार्वजनिक प्रतिवेदनअनुसार सन् २०२६ को तेस्रो त्रैमासमा विश्वका केन्द्रीय बैंक तथा सरकारी संस्थाहरूले ३२१ टन सुन खरिद गरेका छन् । यो अघिल्लो वर्षको सोही अवधिको तुलनामा ४२ प्रतिशत बढी हो ।
सन् २०२६ को जनवरीदेखि सेप्टेम्बरसम्म केन्द्रीय बैंकहरूको खुद सुन खरिद ६७५ टन पुगेको छ । यो अघिल्लो वर्षको सोही अवधिको तुलनामा ६ प्रतिशत बढी हो ।
पोल्यान्ड र चीन सुन खरिद गर्ने प्रमुख केन्द्रीय बैंकका रूपमा देखिएका छन् । उज्बेकिस्तान, काजकिस्तान, जोर्डन, चेक गणतन्त्र र बोलिभियाले पनि आफ्नो सुन सञ्चिति बढाएका छन् ।
यसले अल्पकालीन मूल्य उतारचढावका बाबजुद केन्द्रीय बैंकहरूले सुनलाई दीर्घकालीन वित्तीय सुरक्षाको महत्त्वपूर्ण सम्पत्तिका रूपमा लिइरहेको देखाउँछ ।
सुनसँगै चाँदीको मूल्यमा पनि ठूलो गिरावट आएको छ । तर चाँदीको मूल्य घट्नुमा ब्याजदर र लगानीकर्ताको व्यवहारसँगै औद्योगिक मागमा आएको परिवर्तनले पनि प्रभाव पारेको छ ।
सुन मुख्यतः लगानी तथा सञ्चितिका लागि प्रयोग हुने भए पनि चाँदीको प्रयोग औद्योगिक उत्पादनमा समेत व्यापक छ । इलेक्ट्रोनिक्स, सौर्य ऊर्जा उत्पादन र विभिन्न उपकरण निर्माणमा चाँदीको प्रयोग हुने भएकाले औद्योगिक मागमा आएको परिवर्तनले यसको मूल्यमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्छ ।
अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा प्रतिऔंस १२१.६ डलरसम्म पुगेको चाँदी अहिले करिब ४२ डलरमा झरेको छ । यस अवधिमा यसको मूल्य करिब ६५ प्रतिशत घटेको छ ।
विशेषगरी सौर्य ऊर्जा उत्पादनमा प्रयोग हुने फोटोभोल्टिक सेलमा चाँदीको खपत घटाउने प्रयास भइरहेको छ । मूल्य अत्यधिक बढेपछि उत्पादकहरूले चाँदीको प्रयोग कम गर्ने प्रविधि अपनाउन थालेका छन् । कतिपय उत्पादकले तामाजस्ता विकल्प प्रयोग गर्ने सम्भावनासमेत खोजिरहेका छन् ।
मेटल्स फोकस र सिल्भर इन्स्टिच्युटको अध्ययनलाई उद्धृत गर्दै रोयटर्सले सन् २०२६ मा विश्वको कुल चाँदीको माग अघिल्लो वर्षको तुलनामा ५ प्रतिशत घटेर १ अर्ब ८ करोड औंसमा सीमित हुने अनुमान गरेको छ ।
यस अवधिमा औद्योगिक माग ३ प्रतिशत, चाँदीका गरगहनाको माग २२ प्रतिशत र चाँदीका भाँडाकुँडाको माग १७ प्रतिशत घट्ने अनुमान छ ।
यसरी सुनको मूल्यमा अमेरिकी ब्याजदर, डलरको मजबुती र लगानीकर्ताको बिक्रीले दबाब सिर्जना गरिरहेका बेला चाँदीमा औद्योगिक मागसमेत कमजोर बनेको छ । आगामी दिनमा दुवै धातुको मूल्य कता जान्छ भन्ने विषय ब्याजदर, डलरको अवस्था, केन्द्रीय बैंकको खरिद र औद्योगिक मागमा निर्भर रहने देखिन्छ ।
२०८३ मंसिर ६
ताजा नेपाल
२०८३ मंसिर ६
ताजा नेपाल
२०८३ मंसिर ६
ताजा नेपाल